سخن از اخلاق و مبانی اخلاق فردی و اجتماعی در آن فضای وحشیت و نابخردی و ضد اخلاق حاکم بر زندگی اعراب بادیه نشین که هنوز هم ادامه دارد ، سخنی بسیار خردمندانه و سیاستی بسیار داهیانه بود تا پایه های معنوی جامعه بر حول عمود وجود پرخیر و برکت پیامبر خاتم ، ریخته شود و یقیناً خداوند تبارک و تعالی در ادامه رسالت انبیاء که همواره بر اخلاق و رعایت موازین آن در زندگی بشر تاکید داشته است این بار نیز هدف رسالت را تمام کردن حجّت بر مردمان و رهنمون ساختن آنان برای رسیدن به افلاک در مسیر رعایت اخلاق ، معرفی می کند .

امروز پس از گذشت بیش از چهارده قرن از ظهور اسلام و سی و دو سال از تشکیل حکومت اسلامی  در ایران باید دید که آیا رسالت نبّوت محمد (ص ) در جغرافیایی همچون ایران که وجودش مرهون خون پاک مجاهدان و آزادگان این آب و خاک برای تکوین اخلاق و جوانمردی در زندگی بوده ، جامه عمل پوشیده یا نه ؟

متاسفانه امروز مبانی اخلاقی با تعبیر خاصّ علمی  و فلسفی ، به شدت در جامعه ایرانی دچار ضعف و پس رفت گردیده است .

همه حوزه های سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و اداری ، دچار بی اخلاقی یا فساد اخلاقی گردیده و بنیان های اخلاقی جامعه به شدت متزلزل گردیده است .

ریا - دروغ - فقر - فساد اداری - غیبت - تهمت - انگ زدن - حسادت - چشم هم چشمی – ارتشا و اختلاس و هزاران هزار درد با درمان دیگر، دامن حوزه های گوناگون فردی و اجتماعی را آلوده کرده است .

اگر ایران و ایرانی جماعت ، صاحب تمدن انسانی و پر شکوه چندین هزار ساله است و اگر اسلام عزیز تمام هدفش از ظهور ، تکمیل مکارم اخلاقی در جامعه است ، پس چرا اکنون جامعه ایرانی ما دچار بحران اخلاقی است ؟

شاید تصور کنیم که منظور از بحران اخلاقی ، همان چیز های پیش پا افتاده ای همچون ارتباط غیر همجنس و اعتیاد و قاچاق مواد مخدر و دزدی و ... باشد که البته اینها هم بخشی از بحران معنویت در جامعه می باشند.

 امّا همین مسایل و موارد مشابه نیز خود معلول بی اخلاقی در جامعه می باشند نه خود علّت بحران معنوی ! و بی راه نیست که اسلام عزیز مثلاً دروغ را بزرگترین گناه کبیره معرفی می کند چرا که به راستی می داند که زمانی که دروغ در ارکان جامعه و بویژه در بخش های حاکمیتی جامعه و نهاد های مسئول جامعه نفوذ و رسوخ پیدا کرده و مرزهای اخلاقی را یکی پس از دیگری به اضمحلال بکشد ، مولود این بحران معنوی ، تولد فرزندان نا مشروعی همچون اعتیاد - قاچاق - فساد اخلاقی ، دزدی و جرم وجنایت خواهد بود چرا که به مصداق این جمله مشهور از جامعه شناسان : هر جرمی که در جامعه اتفاق می افتد همه آحاد جامعه در وقوع آن جرم مقصّرند بغیر از کسی که خود آن جرم را مرتکب شده است، این یعنی به دنبال معلول رفتن و همه کاسه کوزه ها را بر سر مجرم نریختن .

چرا دورتر برویم .  کافی است نهج البلاغه شریف را تورّق کنیم و ما که همه افتخارمان به شیعه علی بودن هست ، دقایقی هم از زندگی مادّی و عفن خود سر بر داریم و به مولا علی اقتدا کنیم که می فرماید : کادَ الفقرُ  اَن یَکونُ کفَراً . یعنی وقتی فقر بعنوان یک عامل و علّت در جامعه ای وجود داشته باشد ، کفر و بی دینی و انکار، در آن جامعه ایجاد خواهد شد .

امروز جامعه ایرانی ما شدیداً دچار بحران اخلاقی است . دروغ در تمام ارکان اجتماعی از وجود یک فرد گرفته تا خانواده و مدرسه و اداره و کوچه و برزن و شهر و کشور نفوذ و رسوخ پیدا کرده است .

امروز دروغ بعنوان یک واقعیّت و با لباس های به ظاهر توجیه کننده ای همچون مصلحت ، مرزهای حقیقت را نابود ساخته است .

امروز سخن از صداقت و سلامت و مردانگی در کلاس درس برای تربیت نسل های آینده بی اثر گشته است . چرا که دانشجو یا دانش آموزی که این سخنان حقیقی را می شنود ، تاثیرات مادّی منفعت طلبانه رعایت نکردن آنها را بعنوان یک واقعیت در جامعه و محیط پیرامون خود می یابد و این اختلاف معنی دار مرز بین حقیقت و واقعیّت ، ساحت مقدس حقیقت را می سوزاند و همه چیز را که از جنس واقعیت باشد جایگزین حقایق ناب می سازد!

امروز دعواهای سیاسی و جنگ بر سر قدرت از پایین ترین رده های حاکمیت در یک روستای کوچک گرفته تا کلّ کشور و پایتخت ایران عزیز ، روز به روز بر بحران معنویت و اخلاق در جامعه دامن می زند و حقیقتاً جا دارد یک انقلاب اخلاقی و فرهنگی رخ  دهد نه از نوع انقلاب فرهنگی که سی و دو سال پیش در جامعه ایران انقلابی روی داد و شاید هم بی توجهی ها به آرمان های مقدس امام راحل ( ره ) مسیر انقلاب فرهنگی را آنچنان به انحراف کشید که امروز پس از سی و سه سال از پیروزی انقلاب اسلامی بجای اینکه شاهد و ناظر آثار ارزشمند این انقلاب فرهنگی باشیم می بینیم که چگونه بنیان های فرهنگی و اخلاقی جامعه در حال نابودی است و شروع  عملی این انقلاب فرهنگی می بایست از دولتمردان و مجلسیان و مسئولان نظام آغاز گردد.

محرم امسال نيز فرا رسيد . حال و هواي همه شهر ها به ياد حسين و به نام حسين تغيير يافته و خاطره تلخ کر بلا ، نا خودآگاه در اذهان، زنده و تداعي مي شود .

حسين که بود و براي چه شهيد شد؟

شايد اين ساده ترين سوالي باشد که بتوان به مناسبت اين ايام از خود پرسيد . سوالي به ظاهر ساده اما حقيقتاً بسيار مهم و آگاهي بخش !

چرا که آگاهي و بصيرت مهمترين شاخصه حادثه عاشورا بود و حوادثي مشابه که پس از آن در تاريخ اسلام به وقوع پيوست . حوادثي  در امتداد حکمت علوي و سنت حسني و قيام حسيني !

عنصر آگاهي و دانايي خميرمايه شکل گيري تراژدي بزرگ انساني درعصرعاشورا و در صحن کربلاست . همان عنصري که امام حسين (ع) بر اساس آن يک واجب ديني يعني سفر معنوي حجّ را نا تمام گذاشت و براي اقامه يک واجب مهم ديگر دين يعني امربه معروف و نهي از منکر و تنوير افکار عمومي در شناختن حق و باطل و به تعبيري تشخيص حاکميت باطل در برابر قول حقّ ، رهسپار شهادت گرديد .

انتخابي آگاهانه با استناد به بصيرت !  عقل مي گفت بمان ، عشق مي گفت برو!

حسين (ع) براي اولين بار ، عشق و عقل را بهم آميخت و کاري کرد کارستان که با گذشت 1400 سال همچنان نام و يادش زنده است  و هر روز زنده تر مي شود و اين  بود معجزه وحدت عشق و عقل که به تعبير بسياري از فيلسوفان ،اين دو عنصر روحي و فکري در طول تاريخ به هم در نياميخته اند و عاقلان در مسيري حرکت کرده اند و عاشقان در مسيري ديگر و همواره راه اين دو گروه از هم جدا بوده است .

اما حسين (ع) آموخت  که هم مي توان عاشق شد و هم عاقلانه تصميم گرفت و آنگاه يک واقعه و رخداد عظيم و شگرف با نيروي زائد الوصف اين دو خلق کرد و به تاريخ بشريت عرضه نمود .

حسين (ع) بعنوان يک امام و يک پيشوا ، جهت را به شيعيانش نشان داده و حجّت را بر آنان تمام کرده است . و حقيقتاً آنانکه در طول تاريخ در اين جهت حرکت کرده اند حسيني شده اند و آنانکه توان حرکت نداشته اند ، امّا عشق حسين بر دل داشته اند ، مانده اند و کاري زينبي کرده اند و  گروه سومي که نه رفته اند و نه مانده اند و کاري نکرده اند ، که همان مسير يزيدي و منافقي است

حسين (ع) بعنوان يک راهبر و يک امام و يک پيشوا ، جهت را به شيعيانش نشان داده و حجّت را بر آنان تمام کرده است . و حقيقتاً آنانکه در طول تاريخ در اين جهت حرکت کرده اند حسيني شده اند و آنانکه توان حرکت نداشته اند ، امّا عشق حسين بر دل داشته اند ، مانده اند و کاري زينبي کرده اند و گروه سومي که نه رفته اند و نه مانده اند و کاري نيز نکرده اند ، همان مسير يزيدي و منافقي را طي نموده اند !

امّا آنچه حرکت حسينيان و زينبيان را در طول چهارده قرن از وقوع حادثه کر بلا ، دوام و نيرو داده است همان عشق حسيني از يک سو بعنوان آغاز گر حرکت و سپس شعور و انديشه ، بعنوان دوام دهنده آن بوده است .از عشق که بگذريم به عقل مي رسيم . عقلي که ما را به تدبّر و انديشه عميق در چگونگي شکل گيري تراژدي بزرگ کر بلا در ظهر عاشورا رهنمون مي سازد . همان چيزي که از آن با عنوان عبر تهاي عاشورا ياد کنيم .

 درست است که کربلا ، نزديک به چهارده قرن پيش اتفاق افتاده امّا تاريخ تشيع ، گواه آن است که پايه هاي شکل گيري قيام امام حسين (ع) همواره در حکومتهاي گوناگون با اشکال متفاوت وجود داشته است . به عبارت ساده تر اينکه در طول اين چهارده قرن ، حسينيان و يزيديان با عناوين ديگري همواره رودر روي يکديگر بوده اند و اگر چه مشابه عظمت و قداست کربلاي حسين (ع)  نبوده و نخواهد بود امّا در امتداد اين دو جريان فکري همواره شاهد نمونه هاي بسياري به تاسي از آنها بو ده ايم .يعني بي توجهي به عبر تهاي عاشورا از سوي مسلمانان و شيعيان در طول اين قرن ها باعث کشت و کشتارها و خون ريزي هاي مومنين در بلاد اسلامي گرديده و زمينه براي تجاوز  و تحقير و سوء استفاده خوارج فراهم شده است .

تلخي حادثه کربلا به اندازه اي عميق و عبرت آموز است که نگارنده در مباحثه با يکي از وهابيون در مدينه منورّه در اين خصوص اين جمله را از زبان اين طلبه وهّابي و مبلّغ وهابيت در موسم حج تمتع  با افتخار مي شنود که مي گويد :يزيد غلط کرده که با امام حسين (ع)چنين رفتاري کرده است !!! به گواهي تاريخ چهارده قرني اسلام عزيز ، اگر فراموش کنيم که هر روزمان عاشورا و هر جايمان کر بلا است نخواهيم توانست به انرژي ماورايي ناشي از اتحاد و عشق و عقل برسيم و اگر عبرت هاي ارزشمند حادثه کربلا را محققانه نصب العين و آويزه گوش قرار ندهيم ، نخواهيم توانست وظيفه خود را بعنوان يک شيعه حقيقي و واقعي امام حسين (ع) در هر عصري و هر مکاني به منصه ظهور و بروز برسانيم .

در این بین مطبوعات محلی  بعنوان آشنا ترین و دسترس ترین ابزارهای ارتباطی می توانند با بیان مسائل  ومشکلات مردم  و نیز ارائه عملکرد  مسئولان محلی  در  مسیر  خدمت به مردم، در  ایجاد  استحکام  ارتباط میان آحاد  مختلف  جامعه نقشی  ارزنده ایفا  نمایند.

بررسی عملکرد مسئولان محلی استان آذربایجان شرقی در سالهای اخیر  نشان می دهد ارتباط میان مردم و مسئولان  در این استان در  حوزه مطبوعات  تقریباً  قطع  بوده و گویا  تمایل عمومی در میان مدیران استان برای  ایجاد ارتباط  دائمی وموثر  با مطبوعات محلی از بین رفته  است . این موضوع قبلا در جلسه هم اندیشی مدیران مسئول مطبوعات استان با استاندار محترم آذربایجان  شرقی مطرح و درخواست گردید  تا از سوی ایشان  تاکید  لازم برای مجاب  نمودن مدیران به پاسخگویی در قبال رسانه های جمعی و مطبوعات محلی انجام  شود  که ایشان نیز ظاهراً نسبت به این موضوع واکنش نشان داده و از مدیران استان خواسته اند  تا نسبت به مسائلی که در مطبوعات  محلی  مطرح می گردد پاسخ های  کارشناسی و منطقی جهت تنویر افکار  عمومی  ارائه شود.

اما بررسی نشریان محلی نشان می دهد که مدیران به ندرت نسبت به مسائل مطرح شده در مطبوعات که از سوی مردم یا کارشناسان  بصورت مقاله یا مصاحبه یا تلفن و نامه ارائه شده است، پاسخ داده اند. به عنوان مثال از میان ده ها مشکل مطرح  شده در  ستون پیام  مردم ساقی  شاید  به تعداد انگشتان  یک دست از سوی مسئولین  پاسخ  داده شده و اکثر  قریب  به اتفاق این موارد  بدون پاسخ مانده و نوعی  بی توجهی  به درخواست مردم احساس  و استنباط  می شود. نیز عدم تمایل و بی رغبتی مدیران  نسبت به انعکاس عملکرد خویش در مطبوعات  به منظور  اطلاع مردم از خدمات  انجام  شده از  جمله موارد دیگر قطع ارتباط مطبوعاتی مسئولان با مردم می باشد در حالی که سالانه صدها میلیون تومان برای  چاپ  کتابهای  نفیس و عمدتاً  تبلیغاتی و نه اطلاع  رسانی  از  سوی  دستگاهها هزینه می شود  که بیش از آنکه مخاطب  این کتابها، قاطبه مردم باشند، مدیران فرا دست مسئولان  محلی  می باشند و بس!

همچنین بی اطلاعی برخی از مسئولین روابط عمومی ادارات و کارخانجات از اصول و روش های ارتباط جمعی،  و نا آشنایی آنان با الفبای  روابط  عمومی  از جمله دلایل دیگر عدم ارتباط میان مردم ومسئولان در مطبوعات است. به هر حال آنچه واضح و مبرهن  است اینکه ارتباط میان  مدیران استان با مطبوعات  محلی آذربایجان شرقی قطع بوده و عزمی  جدی  می  طلبد  تا این قطع ارتباط مرتفع گردد و مسئولان محلی  خود را موظف  به پاسخ گویی به تمام مطالب  مطرح شده از سوی مردم در رسانه های جمعی بدانند و تلاش شود تا پل تخریب شده ارتباطی  فی ما بین ترمیم گردد.

یقینا  وجود ارتباطی منطقی ، صمیمی و آگاهی  بخش میان  مردم و مسئولان  به نحو  چشمگیری  می تواند علاوه از افزایش میزان  امید به آینده در  مردم و تقویت انگیزه برای پیگیری  بهبود امور، از زمینه سازی  بروز  تنش های اجتماعی جلوگیری  نماید و حسّ وطن دوستی  را در  میان آحاد ملت  تقویت  نماید که پیشنهاد می شود مدیرت محترم ارشد استان و جایگاه های نظارتی  نسبت به تبیین ضرروت پاسخگویی مدیران محلی نسبت به مسائلی که در  رسانه های  جمعی  و مطبوعات محلی  مطرح می گردد اقدام نمایند.